مجید روهنده
در این ویستار واژگان نوساز و نویاب خود را در دسترس همگان می‌گذارم
گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


همتاهای ایرانی برای واژگان ناایرانی

مدیر وبلاگ : مجید روهنده
نویسندگان

برخلاف گویش رسمی کشور در اغلب گویشهای ایرانی هر دو شکل ستاکهایی مانند لشتن-لیسیدن و دوغتن/دوختن-دوشیدن  به کار میروند که صرف فعل با آنها به شکل دقیق و درست انجام میشود. اکنون فرض کنید که از دو ستاک پختن-پزیدن شکل گذشته آن حذف شود و پزیدن برای صرف هر دو زمان به کار رود. در این حالت صرف فعل برای سوم شخص فرد و دوم شخص جمع دچار گیجی و گنگی میشود مثال:

 

۱- بپزید (یا پزید) دو معنا دارد: الف-او پخت و ب- دستور به عده ای که بپزند.

۲- میپزید دو معنا دارد: الف-او در حال پختن بود و ب- عده ای در حال پختن هستند.

 

بدینسان معلوم نیست که هدف گوینده رسمی زبان از بیان «لیسید-دوشید» و یا «میدوشید-میلیسید» کدامیک از دو حالت بالا است. اگر کسی دلیل بیاورد که این فعلها در درون جمله معنای خود را نشان میدهند آنگاه باید بدو گفت که فعل ستون جمله است و نباید ناقص باشد (فعل میتواند به تنهایی سه پیام به شنونده برساند؛ الف-شخص انجام دهنده کیست و ب-کار انجام شدنی چیست و ج-زمان انجام کار کِی است. شاهکار دیگر صرف فعل در زبان پارسی اینست که میتواند مفعول را نیز بنمایاند مانند میبینمتون-میخوانمش-میگیرمت). دیگر آنکه هدف زبان همانا پیامرسانی دقیق-درست و در نتیجه کوتاه است و نباید روند فهمیدن یک واژه به درازا کشیده و به حضور دیگر واژگان درون جمله وابسته شود.


زبان پارسی برای برخی فعلها که ستاک گذشته ندارند از پسوند ئستن برای ساختن شکل گذشته فعل فایده میبرد؛ مثل گریستن-گرییدن و خواستن-خواهیدن و گسستن-گسلیدن و شستن-شوییدن.

مثال:

او شست=او شوییدÏ

او گریست=او گرییدÏ

او خواست=او خواهیدÏ

او کاست=او کاهیدÏ

او گسست=او گسلیدÏ

او بست=او بندیدÏ

او نشست=او نشینیدÏ

او گشت=او گردیدÏ

او رشت=او ریسیدÏ

او لشت=او لیسیدÏ

او دوغت=او دوشیدÏ

او فهمست=او فهمیدÏ

او خندست=او خندیدÏ

او پرئست=او پریدÏ

او دوئست=او دویدÏ

او پرسست=او پرسیدÏ

 





نوع مطلب :
برچسب ها : یک اشکال مهم دستوری که با حذف ستاکهای گذشته فعل پدید میاید،
لینک های مرتبط :
مجید روهنده
پنجشنبه 23 فروردین 1397




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی