مجید روهنده
در این ویستار واژگان نوساز و نویاب خود را در دسترس همگان می‌گذارم
گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


همتاهای ایرانی برای واژگان ناایرانی

مدیر وبلاگ : مجید روهنده
نویسندگان

یَا بَنِیَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَأَخِیهِ «قرآن مجید»

اى پسرانم بروید و از یوسف و برادرش جستجو كنید

فَلَمَّا أَحَسَّ عِیسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ «قرآن مجید»

چون عیسى كفر آنان را یافت/جُست/دید

هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ «قرآن مجید»

آیا کسى از آنان را میجویی/می‌یابى/میبینی؟


واژه ایرانی هسئس (مانند ئوش←هوش) که عرب آنرا حس مینویسد از ریشه پیشاهندواروپایی ayǝs- به معنای جستجو look for به دست آمده که همریشه است با واژه искать (جستجو) در روسیه و ask (پرسیدن) در انگلیس و aich (کاوش investigation تفتیش) در ارمنستان وiccháti  در هندی کهن به معنای کوششstrive  همانطور که لغت انگلیسی sense (حس) از ریشه پیشاهندواروپایی sent- به معنای کوشش برای یافتن چیزی strive after ساخته شده است. دیگر شکلهای ثبت شده از واژه هس در زیر آمده است:

 

-در اوستایی:

isā* =دریافتن-پی بردن

درک کردن  **-ištaupa=perceive

دیدبانی کردن  **-ištapaiti=observe

جستجو ***=seek  išaiti

کاوش  ***=searching

-در هیتی:

نمایان ساختن ***isijahh-=indicate - announce

-در هندی کهن:

آرزو داشتن***eṣá- = wish

 

بدینسان روشن میشود که عرب از ریشه فرضی حس+س واژگان جعلی احساس محسوس احساسات حساس حساسیت را به دست آورده است.

 

حسگر=هسگر- sensor

محسوس=هسرس (مانند فهمرس=مفهوم و چمرس=معقول)

حساس=هسمند-هسنده-تیزهس(مانند هوشمند-گزنده-تیزهوش)- sensitive

احساس=هسیاد (مانند بنیاد از پسوند آد-هاد که مانند باب افعال حالت گذرایی/متعدی به واژه میدهد)

حساسیت=هسندگی (مانند گزندگی)- sensitivity

 

پیرسها:

*فرهنگ واژگان اوستایی: شادروان احسان بهرامی-فریدون جُنیدی

** Avesta Reader: Texts, notes, glossary and index by Hans Reichelt.

*** Archeology of the Mind: Digging Out The Visual Roots of Ideology by Dr. Fee-Alexandra Haase





نوع مطلب :
برچسب ها : ریشه واژه حس،
لینک های مرتبط :
مجید روهنده
دوشنبه 16 اسفند 1395




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت ما خوش آمدید
کلیه حقوق این وبلاگ برای مجید روهنده محفوظ است